Geprint vanhttps://tuinadvies.nl/artikels/paddenstoelen_in_de_tuin:_nuttig_of_gevaarlijk

menu
Tuinadvies

https://tuinadvies.nl   /    zondag 5 december 2021

Paddenstoelen in de tuin: nuttig of gevaarlijk?

Paddenstoelen kunnen onverwacht in de tuin opduiken op dood hout, in het gazon, tussen boomschors of verscholen onder een struik. Door de snelheid waarmee ze tevoorschijn komen en ook opnieuw verdwijnen hangt er een sprookjesachtige, mysterieuze sfeer rond deze bosvruchten, een soort van bovennatuurlijke kracht. Denk maar aan heksenkringen, een cirkel van paddenstoelen die volgens de folklore zou ontstaan door heksen die op deze plek zouden hebben gedanst. Het betreden van de cirkel zou gevaarlijk zijn en bepaalde ziekten veroorzaken. Maar nu weten we wel beter...

Alhoewel je het hele jaar door paddenstoelen kunt vinden is de herfst de uitgelezen periode met een piek in oktober/november, afhankelijk van de weersomstandigheden. Wie kan er zich de herfst inbeelden zonder deze merkwaardige schepseltjes? 

Schelpzwam spec.

Het verschil tussen zwammen en paddenstoelen

Het verschil is heel eenvoudig en eigenlijk kunnen we het ook niet echt een verschil noemen maar ontstaat het ene uit het andere. Belangrijk om te weten is dat een zwam een schimmel is, waarbij we twee soorten kennen: de meercellige en de eencellige organismen. De meercellige zijn paddenstoelen en de ééncellige zijn gisten. 

Wat we bovengronds te zien krijgen is het vruchtlichaam van de zwam: de paddenstoel en die kunnen de meest uiteenlopende, soms bizarre vormen hebben. De associatie met trollen en padden is snel gemaakt. Maar ondergronds bevindt zich een netwerk aan schimmeldraden, de zwamvlok, wat het grootste deel van de schimmel omvat. Uit één zwam kunnen meerdere paddenstoelen ontstaan, zoals bij een heksenkring. Om zich voort te planten produceert de paddenstoel minuscule sporen. 

Samengevat: elke paddenstoel is een schimmel maar een schimmel is niet altijd een paddenstoel!

Paddenstoelen bestrijden

Gewone zwavelkopOver paddenstoelen en zwammen in de tuin hoeven we ons meestal geen zorgen te maken, integendeel. Deze vruchtlichamen ruimen de natuur op en breken organische materialen af: bladeren, dood hout en andere plantenresten. Paddenstoelen verrichten dus bijzonder nuttig werk en zijn een onmisbare schakel in ons ecosysteem. De opruimers, ook wel saprofyten genaamd, vormen de grootste groep. Dit zijn de meest voorkomende soorten in de tuin. Je vindt ze op dood hout, op vruchtbare grond en tussen mulchlagen. Bij vochtig weer en lage temperaturen komen ze tevoorschijn en vaak jaar na jaar op dezelfde plaats als de omstandigheden even gunstig blijven. 

Bepaalde bodemschimmels leven in symbiose met bomen of heesters, in harmonie met hun gastheer. Het zijn mycorrhiza zwammen die tussen wortels van bepaalde planten leven. Symbioten zetten organisch materiaal om in voedingsstoffen waar zowel de plant als de zwam voordelen uit halen. De boom levert suikers aan de zwam en de zwam levert vervolgens voedingsstoffen aan de boom. Een fantastische wisselwerking tussen beiden! Voorbeelden zijn de giftige vliegenzwammen die in symbiose leven met berk of den en eekhoorntjesbrood die je ziet onder eiken, beuken of dennen. In tegenstelling tot de opruimers hebben symbioten geen baat bij een dikke strooisellaag maar kan dit eerder nadelig voor hen zijn. Door een te dikke laag organisch materiaal op de bodem kan de zwam verstikken.


Enkel de laatste groep hebben we misschien liever niet ten gast in de tuin: de parasieten die ten koste van de gastheer leven. Ze groeien op levende planten, meestal bomen en kunnen de boom aftakelen en doden, een proces dat soms heel traag verloopt en jaren kan duren. Maar, op een paar uitzonderingen na, tasten parasieten meestal enkel bomen aan die verzwakt zijn. De sombere honingzwam is hierop een uitzondering. Deze schimmel tast de boom aan via de wortels waardoor de rest van de boom wordt geïnfecteerd en houtrot ontstaat, een onomkeerbaar proces dat ook gezonde bomen kan treffen via een kleine wonde. Honingzwammen zijn agressief en één van de meest gevaarlijke parasieten. Ze komen vaak voor in productiebossen en zijn daardoor gevreesd bij alle bosbouwers.

Paddenstoelen hoeven dus niet bestreden te worden maar zijn er om te bewonderen! Door het vruchtlichaam te plukken, verwijder je toch enkel het bovengrondse deel maar niet de ondergrondse schimmeldraden. Paddenstoelen die op bomen groeien tonen meestal aan dat de boom verzwakt is. Je kan in dit geval raad vragen aan een boomchirurg of gewoon de natuur zijn gang laten gaan. Ook dode bomen bewijzen hun dienst. 

Knoflooktaailing spec - vliegenzwam - honingzwam

De ontwikkeling van paddenstoelen stimuleren

Hou je van paddenstoelen en wil je er graag wat meer in de tuin? Dan kan je het volgende proberen:

  • Ruim een klein deel van de tuin niet op en leg er wat snoeihout en bladeren. Een mulchlaag houdt het vocht vast wat een goede kweekbodem is voor zwammen.
  • Bedek de bomen met boomschors.
  • Leg een boomstronk neer of laat de stronk van een gekapte boom staan. Laat ook oude bomen staan want dit is een ideale omgeving voor paddenstoelen. 
  • Plant een boom die in symbiose leeft met bepaalde soorten zoals eik, beuk of berk. 
  • Wees zuinig met kunstmest maar gebruik organische materialen zoals stro of dierlijke mest.
  • Wil je paddenstoelen in het gazon dan kan je beter niet verticuteren. Een moslaag is een perfecte voedingsbodem. 
#5956

Auteur: Inge
Redactie Tuinadvies